ذوق (pwq) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

ذوق (pwq) kökü Kuran'da 61 ayette, toplam 63 kez geçer. Temel anlamı: Bir şeyi tadarak denemek temel anlamdır; yiyeceği tatmak ve birini sınamak bundan doğar. Başa gelen sıkıntıyı yaşamak da 'tatmak' diye anlatılır. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa maddeleri künyeleriyle verilir.

Anlam: Bir şeyi tadarak denemek temel anlamdır; yiyeceği tatmak ve birini sınamak bundan doğar. Başa gelen sıkıntıyı yaşamak da 'tatmak' diye anlatılır. • Kuran'da 61 ayette, toplam 63 kez geçer. • Ali İmran 3:106 — O Gün, kimi yüzler ağaracak, kimi yüzler kararacak. Yüzleri kararanlara: "Îmânınızdan sonra Kâfir mi oldunuz? Öyle ise Kâfir olmanız… • Ali İmran 3:181 — "Allah fakirdir, biz zenginiz." diyenlerin sözünü, Allah elbette işitmiştir. Hem bu söylediklerini hem de haksız yere nebileri… • Ali İmran 3:185 — Her nefis ölümü tadıcıdır. Kıyâmet Günü'nde yaptıklarınızın karşılığı, tam olarak verilecektir. Her kim Cehennem'den uzaklaştırılıp… • Nisa 4:56 — Âyetlerimizi küfredenleri, yakında ateşe atacağız. Derileri piştikçe, azâbı iyice tatsınlar diye onlara yeni deriler giydireceğiz… • Maide 5:95 — Ey Îmân Edenler! İhramlıyken av hayvanı öldürmeyin. Sizden kim bile bile öldürürse, karşılık olarak yapacağı şey, sizden adil iki kişinin… • Enam 6:30 — Rabb'lerinin huzurunda durdurulduklarında, onları bir görsen! Allah, "Bu, gerçek değil miymiş?" dedi. Onlar: "Rabb'imize ant olsun ki… • Enam 6:65 — De ki: "Sizin üstünüzden ve ayaklarınızın altından azâp göndermeye, sizi topluluklar halinde ayırıp kiminizin hıncını kiminize tattırmaya… • Enam 6:148 — Müşrik olanlar diyecekler ki: "Eğer Allah dileseydi biz de Müşrik olmazdık, babalarımız da. Ve hiçbir şeyi de harâm kılmazdık." Onlardan… • Araf 7:22 — Böylece ikisini aldatıp baştan çıkardı. O ağaçtan tadınca, çirkinlikleri açığa çıktı. Cennet yapraklarını üst üste koyup örtünmeye… • Araf 7:39 — Öncekiler de sonrakilere: "Sizin, bizden iyi bir tarafınız yoktu. O halde kazandıklarınıza karşılık azâbı tadın." dediler. • Enfal 8:14 — Şimdi onu tadın. Kâfirler için yalnızca ateşin azâbı vardır. • Enfal 8:35 — Onların, Beyt'in yanındaki salâtları, ıslık çalmaktan ve el çırpmaktan başka bir şey değildir. Öyleyse küfrünüzden dolayı azâbı tadın. • Enfal 8:50 — Şayet görüp tanıklık etseydin eğer! Melekler, Kâfirlerin canlarını alırken, yüzlerine ve sırtlarına vuruyorlar ve "Kavurucu azâbı tadın."… • Tevbe 9:35 — O Gün, Cehennem ateşinde kızdırılıp; onlarla alınları, yanları ve sırtları dağlanacak, "İşte bunlardır, kendiniz için biriktirdiğiniz… • Yunus 10:21 — İnsanlara dokunan bir sıkıntıdan sonra, bir rahmet tattırdığımız zaman, âyetlerimize karşı hemen plan yapmaya kalkışırlar. De ki: "Plan… • Yunus 10:52 — Sonra zûlmedenlere, "Süresiz azâbı tadın." denir. "Kazandığınızdan başka bir karşılık mı bekliyordunuz?" • Yunus 10:70 — Dünya'da geçici bir yararlanma vardır. Sonra dönüşleri Bizedir. Sonra da küfür etmelerinden dolayı onlara şiddetli azâbı tattırırız. • Hud 11:9 — Eğer insana, tarafımızdan bir rahmet tattırsak, sonra da onu geri alsak, ümitsizliğe kapılır ve küfreder. • Hud 11:10 — Eğer, kendisine dokunan bir zarardan sonra, ona bir nimet tattırsak, "Kötülüklerden kurtuldum." diye böbürlenir ve şımarmaya başlar. • Nahl 16:94 — Yeminlerinizi, aranızda aldatma ve bozgunculuğa araç yapmayın. Yoksa yere sağlam bastıktan sonra ayak kayar. Allah'ın yoluna engel…

ذوق kökü ne anlama gelir?

Bir şeyi tadarak denemek temel anlamdır; yiyeceği tatmak ve birini sınamak bundan doğar. Başa gelen sıkıntıyı yaşamak da 'tatmak' diye anlatılır.

ذوق (pwq) kökü Kuran'da 61 ayette, toplam 63 kez geçer.

ذوق kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Bir şeyi tadarak denemek (Mekâyîsü'l-Luğa)

وهو اختبار الشيء من جهة تطعم

Yiyeceği tatmak (Mekâyîsü'l-Luğa)

ذقت المأكول أذوقه ذوقا

Birinin elindekini sınamak (Mekâyîsü'l-Luğa)

وذقت ما عند فلان: اختبرته

Başa gelen hoş olmayan şeyi yaşamak (Mekâyîsü'l-Luğa)

كل ما نزل بإنسان من مكروه فقد ذاقه

Bir şeyin tadı (Lisânü'l-Arab)

والمذاق: طعم الشيء

Lisânü'l-Arab'da ذوق maddesi (İbn Manzûr)

ذوق: الذَّوْقُ: مَصْدَرُ ذاقَ الشيءَ يذُوقه ذَوقاً وذَواقاً ومَذاقاً، فالذَّواق والمَذاق يَكُونَانِ مَصْدَرَيْنِ وَيَكُونَانِ طَعْماً، كَمَا تَقُولُ ذَواقُه ومذاقُه طَيِّبٌ؛ والمَذاق: طَعْمُ الشَّيْءِ. والذَّواقُ: هُوَ المأْكول وَالْمَشْرُوبُ. وَفِي الْحَدِيثِ: / لَمْ يَكُنْ يَذُمُّ ذَواقاً، فَعال بِمَعْنَى مَفْعُولٍ مِنَ الذَّوْقِ، وَيَقَعُ عَلَى الْمَصْدَرِ وَالِاسْمِ؛ وَمَا ذُقْتُ ذَواقاً أَي شَيْئًا، وَتَقُولُ: ذُقْتُ فُلَانًا وذُقْتُ مَا عِنْدَهُ أَي خَبَرْته، وَكَذَلِكَ ما نَزَلَ بالإِنسان مِنْ مَكروه فَقَدْ ذاقَه. وَجَاءَ فِي الْحَدِيثِ: / إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الذّوّاقِين والذّوَّاقات؛ يَعْنِي السريعِي النكاحِ السريعِي الطلاقِ؛ قَالَ: وَتَفْسِيرُهُ أَن لَا يَطْمئنّ وَلَا تَطْمَئِنُّ كُلَّمَا تَزَوَّجَ أَو تَزَوَّجَتْ كَرِها ومدَّا أَعينهما إِلى غَيْرِهِمَا. والذَّوَّاق: المَلُول. وَيُقَالُ: ذُقت فُلَانًا أَي خبَرْته وبُرْتُه. واسْتَذَقْت فُلَانًا إِذا خَبَرْتَهُ فَلَمْ تَحْمَد مَخْبَرَته؛ وَمِنْهُ قَوْلُ نَهْشل بْنِ حرِّيٍّ: / وعَهْدُ الغانِياتِ كعَهْدِ قَيْنٍ، ... وَنَتْ عَنْهُ الجَعائلُ، مسْتَذاقِ / كبَرْقٍ لاحَ يُعْجِبُ مَنْ رَآهُ، ... وَلَا يَشْفِي الحَوائم مِنْ لَماقِ / يُرِيدُ أَنّ القَيْنَ إِذا تأَخَّر عَنْهُ أَجرُه فسدَ حَالُهُ مَعَ إِخوانه، فَلَا يَصِل إِلَى الِاجْتِمَاعِ بِهِمْ عَلَى الشَّراب وَنَحْوِهِ. وتَذَوَّقْته أَي ذُقْته شَيْئًا بَعْدَ شَيْءٍ. وأَمر مُستَذاقٌ أَي مُجَرَّبٌ مَعْلُومٌ. والذَّوْقُ: يَكُونُ فِيمَا يُكره ويُحمد. قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: فَأَذاقَهَا اللَّهُ لِباسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ؛ أَي ابْتَلاها بسُوء مَا خُبِرت مِنْ عِقاب الْجُوعِ والخَوْف. وَفِي الْحَدِيثِ: / كَانُوا إِذا خَرَجُوا مِنْ عِنْدِهِ لَا يَتفرَّقون إِلا عَنْ ذَواق؛ ضَرب الذَّوَاقُ مَثَلًا لِمَا يَنالون عِنْدَهُ مِنَ الْخَيْرِ أَي لَا يَتفرقون إِلا عَنْ عِلْمٍ وأَدب يَتعلَّمونه، يَقوم لأَنفسهم وأَرواحهم مَقام الطَّعَامِ وَالشَّرَابِ لأَجسامهم. وَيُقَالُ: ذُقْ هَذِهِ القوس أَي انْزَعْ فيها لتَخْبُر لِينها مِنْ شِدَّتِهَا؛ قَالَ الشَّمَّاخُ: / فَذَاقَ فأَعْطَتْه مِنَ اللِّينِ جانِباً، ... كَفَى ولَها أَن يُغْرِقَ النَّبْل حاجِزُ[[. قوله [كفى ولها إلخ] كذا بالأَصل والذي في الأَساس: / لها ولها أن يغرق السهم حاجز]]. / أَي لَهَا حَاجِزٌ يَمنع مِنْ إِغراقٍ أَي فِيهَا لِينٌ وَشِدَّةٌ؛ وَمِثْلُهُ: / فِي كَفِّه مُعْطِيةٌ مَنُوع / وَمِثْلُهُ: / شِرْيانة تَمْنَعُ بعدَ اللِّينِ / وذُقْتُ القوسَ إِذا جذَبْت وترَها لِتَنْظُرَ مَا شَدَّتُهَا. ابْنُ الأَعرابي فِي قَوْلِهِ: فَذُوقُوا الْعَذابَ*، قَالَ: الذَّوْق يَكُونُ بِالْفَمِ وَبِغَيْرِ الْفَمِ. وَقَالَ أَبو حَمْزَةَ: يُقَالُ أَذاق فُلَانٌ بَعْدَكَ سَرْواً أَي صَارَ سَرِيّاً، وأَذاقَ بعدَك كَرَماً، وأَذاق الفرَسُ بَعْدَكَ عَدْواً أَي صَارَ عَدّاء بَعْدَكَ؛ وَقَوْلُهُ تَعَالَى: فَذاقَتْ وَبالَ أَمْرِها، أَي خبَرت؛ وأَذاقَه اللهُ وَبَالَ أَمره؛ قَالَ طُفَيْلٌ: / فذوقُوا كَمَا ذُقْنا غَداةَ مُحَجِّرٍ ... مِنَ الغَيْظِ، فِي أكْبادِنا، والتَّحَوُّبِ[[. قوله [محجر] قال الأَصمعي بِكَسْرِ الْجِيمِ وَغَيْرُهُ يَفْتَحُ]]. / وذاقَ الرَّجُلُ عُسَيْلَةَ المرأَة إِذا أَوْلَج فيها إِذاقةً حَتَّى خَبر طِيب جِماعها، وذاقَت هِيَ عُسَيْلَته كَذَلِكَ لَمَّا خالَطها. وَرَجُلٌ ذَوّاق مِطْلاق إِذا كَانَ كَثِيرَ النِّكَاحِ كَثِيرَ الطَّلَاقِ. ويومٌ مَا ذُقْته طَعَامًا أَي مَا ذُقْتُ فِيهِ، وذاقَ الْعَذَابَ وَالْمَكْرُوهَ وَنَحْوَ ذَلِكَ، وَهُوَ مثَل: وَفِي التَّنْزِيلِ: ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ. / وَفِي حَدِيثِ أُحُد: / أَن أَبا سُفْيَانَ لَمَّا رأَى حَمْزَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، مقْتولًا قَالَ لَهُ: ذُقْ عُقَقُ / أَي ذُقْ طعْمَ مُخالَفَتِك لَنَا وتَرْكِكَ دِينَك الَّذِي كُنْتَ عَلَيْهِ يَا عاقَّ قَوْمِهِ؛ جَعَلَ إِسلامَه عُقوقاً، وَهَذَا مِنَ الْمَجَازِ أَن يُسْتَعْمَلَ الذَّوْق وَهُوَ مَا يَتَعَلَّقُ بالأَجسام فِي الْمَعَانِي كَقَوْلِهِ تَعَالَى: ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ، وقوله: فَذاقُوا وَبالَ أَمْرِهِمْ. / وأَذَقْته إِياه، وتَذاوقَ القومُ الشَّيْءَ كذاقُوه؛ قَالَ ابْنُ مُقْبِل: / يَهْزُزْنَ للمَشْيِ أَوْصالًا مُنعَّمةً، ... هَزَّ الشَّمالِ ضُحًى عَيْدانَ يَبْرِينا / أَو كاهْتِزازِ رُدَيْنِيٍّ تَذاوَقَه ... أَيدي التِّجارِ فَزادُوا مَتْنَه لِينا[[. قوله [التجار] في الأَساس: الكماة]]. / والمعروفُ تَدَاوُلُهُ. وَيُقَالُ: مَا ذُقت ذَواقاً أَي شَيْئًا، وَهُوَ مَا يُذاق من الطعام.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 10, s. 111 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da ذوق maddesi (Halîl b. Ahmed)

ذاق يذوق ذَوْقَا ومّذاقة ومَذاقا وذَواقًا. وذوافه ومُذاقه طيسب أى طَمْمّهٍ وذقت فلانا وذقت ما عنده وما نرّل بكَ مكروةٌ فقد ذقته وقال الله - عر وحل: #ذق إنك أنت العزيزٌ الكريم [الدحان: 43]. وفى الحديث: ,إن الله لا يجب الذوّاقِينَ والذوّاقات)(2 أى كلما تَرَوّجا كرها ومّدَا أعينهما إلى غيرهما.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

Mekâyîsü'l-Luğa'da ذوق maddesi (İbn Fâris)

الذال والواو والقاف أصل واحد، وهو اختبار الشيء من جهة تطعم، ثم يشتق منه مجازا فيقال: ذقت المأكول أذوقه ذوقا. وذقت ما عند فلان: اختبرته. وفي كتاب الخليل: كل ما نزل بإنسان من مكروه فقد ذاقه. ويقال ذاق القوس، إذا نظر ما مقدار إعطائها وكيف قوتها. قال: فذاق فأعطته من اللين جانبا ... كفى، ولها أن يغرق السهم حاجز

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 2, s. 364 — Şamile'de tam madde

ذوق kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

فَذُوقُوا۟ (fezuku) — haydi tadın: 11 kez · ذُوقُوا۟ (zuku) — tadın: 8 kez · أَذَقْنَا (ezekna) — biz taddırdığımız: 4 kez · ذَآئِقَةُ (zaikatu) — tadacaktır: 3 kez · وَذُوقُوا۟ (vezuku) — haydi tadın: 3 kez · أَذَقْنَـٰهُ (ezeknahu) — biz ona taddırırsak: 2 kez · ذَاقُوا۟ (zaku) — tadmışlardı: 2 kez · نُذِقْهُ (nuzikhu) — ona taddırırdık: 2 kez · وَلَنُذِيقَنَّهُم (velenuzikannehum) — mutlaka onlara taddıracağız: 2 kez · يَذُوقُونَ (yezukune) — tadmazlar: 2 kez · أَذَاقَهُم (ezakahum) — onlara taddırdığı: 1 kez · ذَاقَا (zaka) — tadınca: 1 kez · ذُقْ (zuk) — tad: 1 kez · فَأَذَاقَهُمُ (feezakahumu) — onlara taddırdı: 1 kez · فَأَذَٰقَهَا (feezakaha) — (bunun üzerine) ona taddırdı: 1 kez · فَذَاقَتْ (fezakat) — taddı: 1 kez · فَذَاقُوا۟ (fezaku) — taddılar: 1 kez · فَذُوقُوهُ (fezukuhu) — şimdi tadın onu: 1 kez · فَلَنُذِيقَنَّ (felenuzikanne) — fakat taddıracağız: 1 kez · فَلْيَذُوقُوهُ (felyezukuhu) — onu tadsınlar: 1 kez