توب (twb) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler
توب (twb) kökü Kuran'da 69 ayette, toplam 87 kez geçer. Temel anlamı: Dönmek, geri gelmek temel anlamdır; tövbe günahtan dönüp Allah'a yönelmektir. Allah için kullanıldığında kulun tövbesini kabul etmeyi bildirir. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.
توب kökü ne anlama gelir?
Dönmek, geri gelmek temel anlamdır; tövbe günahtan dönüp Allah'a yönelmektir. Allah için kullanıldığında kulun tövbesini kabul etmeyi bildirir.
توب (twb) kökü Kuran'da 69 ayette, toplam 87 kez geçer.
توب kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları
Geri dönmek (Mekâyîsü'l-Luğa)
كلمة واحدة تدل على الرجوع
Günahı en güzel biçimde bırakmak (Müfredât)
ترك الذنب على أجمل الوجوه
Günahı çirkinliği için bırakıp pişman olmak (Müfredât)
ترك الذنب لقبحه والندم على ما فرط منه
Allah'ın tövbeyi kabul etmesi (Müfredât)
وتاب الله عليه، أي: قبل توبته
Allah tövbeleri kabul eden (Tevvâb) (Lisânü'l-Arab)
والله تواب: يتوب على عبده
Utanma (Kitâbu'l-Ayn)
والتوبة: الاستحياء
Lisânü'l-Arab'da توب maddesi (İbn Manzûr)
توب: التَّوْبةُ: الرُّجُوعُ مِنَ الذَّنْبِ. وَفِي الْحَدِيثِ: / النَّدَمُ تَوْبةٌ. / والتَّوْبُ مثلُه. وَقَالَ الأَخفش: التَّوْبُ جَمْعُ تَوْبةٍ مِثْلُ عَزْمةٍ وعَزْمٍ. وتابَ إِلَى اللهِ يَتُوبُ تَوْباً وتَوْبةً ومَتاباً: أَنابَ ورَجَعَ عَنِ المَعْصيةِ إِلَى الطاعةِ، فأَما قَوْلُهُ: / تُبْتُ إلَيْكَ، فَتَقَبَّلْ تابَتي، ... وصُمْتُ، رَبِّي، فَتَقَبَّلْ صامَتي / إِنَّمَا أَراد تَوْبَتي وصَوْمَتي فأَبدَلَ الْوَاوَ أَلفاً لضَرْبٍ مِنَ الخِفّة، لأَنّ هَذَا الشِّعْرَ لَيْسَ بمؤَسَّس كُلَّهُ. أَلا تَرَى أَن فِيهَا: / أَدْعُوكَ يَا رَبِّ مِن النارِ، الَّتي ... أَعْدَدْتَ لِلْكُفَّارِ فِي القِيامة / فَجَاءَ بِالَّتِي، وَلَيْسَ فِيهَا أَلف تأْسيس، وتابَ اللهُ عَلَيْهِ: وفَّقَه لَها[[. أي للتوبة.]]. ورَجل تَوَّابٌ: تائِبٌ إِلَى اللهِ. واللهُ تَوّابٌ: يَتُوبُ علَى عَبْدِه. وَقَوْلُهُ تَعَالَى: غافِرِ الذَّنْبِ وَقابِلِ التَّوْبِ، يَجُوزُ أَن يَكُونَ عَنَى بِهِ المَصْدَرَ كالقَول، وأَن يَكُونَ جَمْعَ تَوْبةٍ كَلَوْزةٍ ولَوْزٍ، وَهُوَ مَذْهَبُ الْمُبَرِّدِ. وَقَالَ أَبو مَنْصُورٍ: أَصلُ تابَ عادَ إِلَى اللهِ ورَجَعَ وأَنابَ. وتابَ اللهُ عَلَيْهِ أَي عادَ عَلَيْهِ بالمَغْفِرة. وقوله تعالى: وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً؛ أَي عُودُوا إِلَى طَاعتِه وأَنيبُوا إِلَيْهِ. واللهُ التوَّابُ: يَتُوبُ عَلَى عَبْدِه بفَضْله إِذَا تابَ إليهِ مِنْ ذَنْبه. واسْتَتَبْتُ فُلاناً: عَرَضْتُ عليهِ التَّوْبَةَ مِمَّا اقْتَرَف أَي الرُّجُوعَ والنَّدَمَ عَلَى مَا فَرَطَ مِنْهُ. واسْتَتابه: سأَلَه أَن يَتُوبَ. وَفِي كِتَابِ سِيبَوَيْهِ: والتَّتْوِبةُ عَلَى تَفْعِلةٍ: مِنْ ذَلِكَ. وَذَكَرَ الْجَوْهَرِيُّ فِي هَذِهِ التَّرْجَمَةِ التَّابُوتَ: أَصله تابُوَةٌ مِثْلُ تَرْقُوَةٍ، وَهُوَ فَعْلُوَةٌ، فَلَمَّا سَكَنَتِ الْوَاوُ انْقلبت هاءُ التأْنيث تَاءً. وَقَالَ الْقَاسِمُ بْنُ مَعْنٍ: لَمْ تَختلف لغةُ قُريشٍ والأَنصارِ فِي شيءٍ مِنَ الْقُرْآنِ إلَّا فِي التَّابُوتِ، فلغةُ قُرَيْشٍ بالتاءِ، ولغةُ الأَنصار بالهاءِ. قَالَ ابْنُ بَرِّيٍّ: التصريفُ الَّذِي ذَكَرَهُ الْجَوْهَرِيُّ فِي هَذِهِ اللَّفْظَةِ حَتَّى رَدَّهَا إِلَى تَابُوتٍ تَصْرِيفٌ فاسِدٌ؛ قَالَ: وَالصَّوَابُ أَن يُذكر فِي فَصْلِ تَبَتَ لأَنَّ تاءَه أَصلية، وَوَزْنُهُ فاعُولٌ مِثْلُ عاقُولٍ وحاطُومٍ، والوقْفُ عَلَيْهَا بالتاءِ فِي أَكثر اللُّغَاتِ، وَمَنْ وَقَفَ عَلَيْهَا بالهاءِ فَإِنَّهُ أَبدلها مِنَ التاءِ، كَمَا أَبدلها فِي الفُرات حِينَ وَقَفَ عَلَيْهَا بِالْهَاءِ، وَلَيْسَتْ تاءُ الْفُرَاتِ بتاءِ تأْنيث، وَإِنَّمَا هِيَ أَصلية مِنْ نَفْسِ الْكَلِمَةِ. قَالَ أَبو بَكْرِ بْنُ مُجَاهِدٍ: التَّابُوتُ بالتاءِ قِراءَة النَّاسِ جَمِيعًا، وَلُغَةُ الأَنصار التابُوةُ بالهاءِ.
Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 1, s. 233 — Şamile'de tam madde
Kitâbu'l-Ayn'da توب maddesi (Halîl b. Ahmed)
تبتٌ إلى الله توبة ومتابّه وأنا آتوب إلى الله ليتوب على قابلُ النؤبيء أى قابل ربق تطر ح الهاء. والتؤبة: الاستحیای يقال: ما طعامُك بطعام تَوْبق أى: لا یپستحیی منه ولا بختشم.
Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed
Mekâyîsü'l-Luğa'da توب maddesi (İbn Fâris)
التاء والواو والباء كلمة واحدة تدل على الرجوع. يقال تاب من ذنبه، أي رجع عنه يتوب إلى الله توبة ومتابا، فهو تائب. والتوب التوبة. قال الله تعالى: {وقابل التوب} [غافر: 3] .
Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 1, s. 357 — Şamile'de tam madde
Müfredât'da توب maddesi (Râgıb el-İsfehânî)
التوب: ترك الذنب على أجمل الوجوه 1 ، وهو أبلغ وجوه الاعتذار، فإن الاعتذار على ثلاثة أوجه: إما أن يقول المعتذر: لم أفعل، أو يقول: فعلت لأجل كذا، أو فعلت وأسأت وقد أقلعت، ولا رابع لذلك، وهذا الأخير هو التوبة، والتوبة في الشرع: ترك الذنب لقبحه والندم على ما فرط منه، والعزيمة على ترك المعاودة، وتدارك ما أمكنه أن يتدارك من الأعمال بالأعمال بالإعادة، فمتى اجتمعت هذه الأربع فقد كملت شرائط التوبة. وتاب إلى الله، فذكر إلى الله يقتضي الإنابة، نحو: فتوبوا إلى بارئكم [البقرة/ 54] ، وتوبوا إلى الله جميعا [النور/ 31] ، أفلا يتوبون إلى الله [المائدة/ 74] ، وتاب الله عليه، أي: قبل توبته، منه: لقد تاب الله على النبي والمهاجرين [التوبة/ 117] ، ثم تاب عليهم ليتوبوا [التوبة/ 118] ، فتاب عليكم وعفا عنكم [البقرة/ 187] . والتائب يقال لباذل التوبة ولقابل التوبة، فالعبد تائب إلى الله، والله تائب على عبده. والتواب: العبد الكثير التوبة، وذلك بتركه كل وقت بعض الذنوب على الترتيب حتى يصير تاركا لجميعه، وقد يقال ذلك لله تعالى لكثرة قبوله توبة العباد 2 حالا بعد حال. وقوله: ومن تاب وعمل صالحا فإنه يتوب إلى الله متابا [الفرقان/ 71] ، أي: التوبة التامة، وهو الجمع بين ترك القبيح وتحري الجميل. عليه توكلت وإليه متاب [الرعد/ 30] ، إنه هو التواب الرحيم [البقرة/ 54] .
Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 169 — Şamile'de tam madde
توب kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?
تَابَ (tabe) — tevbe eden: 11 kez · تَابُوا۟ (tabu) — tevbe eden(ler): 10 kez · ٱلتَّوَّابُ (t-tevvabu) — tevbeyi çok kabul edendir: 6 kez · تُوبُوٓا۟ (tubu) — tevbe edin: 5 kez · فَتَابَ (fetabe) — tevbesini kabul etti: 5 kez · يَتُوبُ (yetubu) — tevbesini kabul eder: 5 kez · يَتُوبَ (yetube) — (Allah) tevbelerini kabul eder: 4 kez · تُبْتُ (tubtu) — tevbe ettim: 3 kez · يَتُوبُونَ (yetubune) — dönerler (tevbe ederler): 3 kez · ٱلتَّوْبَةَ (t-tevbete) — tevbeyi: 2 kez · ٱلتَّوْبَةُ (t-tevbetu) — tevbesi: 2 kez · تُبْتُمْ (tubtum) — tevbe ederseniz: 2 kez · تَوَّابًۭا (tevvaben) — affedici: 2 kez · تَوْبَةًۭ (tevbeten) — tevbe ile: 2 kez · وَيَتُوبَ (ve yetube) — ve bağışlamak: 2 kez · يَتُوبُوا۟ (yetubu) — tevbe ederlerse: 2 kez · أَتُوبُ (etubu) — tevbelerini kabul ederim: 1 kez · ٱلتَّـٰٓئِبُونَ (et-taibune) — tevbe edenler: 1 kez · ٱلتَّوْبِ (t-tevbi) — tevbeyi: 1 kez · ٱلتَّوَّٰبِينَ (t-tevvabine) — tevbe edenleri: 1 kez
توب kökü hangi ayetlerde geçer?
- Bakara Suresi 37. ayet — Derken Âdem, Rabb'inden kelimeler aldı. Böylece, Âdem'in tevbesini kabul etti. Kuşkusuz O, Tevbeleri Kabul Eden'dir…
- Bakara Suresi 54. ayet — Hatırlayın! Mûsâ, halkına: "Ey halkım! Siz buzağıyı yapmakla kuşkusuz kendinize zûlmettiniz. Hemen tevbe edin ve…
- Bakara Suresi 128. ayet — "Ey Rabb'imiz! Bizi, Sana teslim olanlardan kıl. Bizim soyumuzdan da Sana teslim olan bir toplum yap. Bize…
- Bakara Suresi 160. ayet — Ancak tevbe edip, kendisini düzelten ve gerçeği açıkça ortaya koyanların tevbelerini kabul ederim. Zira Ben, Tevbeleri…
- Bakara Suresi 187. ayet — Siyâm gecesinde kadınlarınıza yaklaşmanız sizin için helâl kılındı. Onlar, sizin için örtüdür; siz de onlar için…
- Bakara Suresi 222. ayet — Sana "Âdet görme durumundan" soruyorlar. De ki: "O bir rahatsızlıktır." Kadınlar âdet hali durumundayken onlardan uzak…
- Bakara Suresi 279. ayet — Eğer bırakmazsanız, o zaman Allah ve Resûlü'nün size savaş açacağını bilin. Eğer tevbe ederseniz, ana malınız sizindir…
- Ali İmran Suresi 89. ayet — Ancak, bundan sonra tevbe edip kendilerini düzeltenler hariç. Kuşkusuz, Allah, Çok Bağışlayıcı'dır, Rahmeti…
- Ali İmran Suresi 90. ayet — Îmân ettikten sonra Kâfir olup ve küfürlerinde ısrarcı olanların tevbeleri asla kabul edilmeyecektir. İşte onlar sapkın…
- Ali İmran Suresi 128. ayet — Bu konuda senin yapabileceğin bir şey yoktur. O, ya onların tevbelerini kabul edecek ya da onlara azâp edecektir. Çünkü…
- Nisa Suresi 16. ayet — Sizden onu yapan iki er kişiye de eziyet edin. Eğer tevbe eder, kendilerini düzeltirlerse onları rahat bırakın. Allah…
- Nisa Suresi 17. ayet — Allah katında tevbe; cehâletle bir kötülük yapıp hemen ardından o kötülüğü terk edenlerin tevbesidir. Allah, ancak bu…
- Nisa Suresi 18. ayet
- Nisa Suresi 26. ayet
- Nisa Suresi 27. ayet
- Nisa Suresi 64. ayet
- Nisa Suresi 92. ayet
- Nisa Suresi 146. ayet
- Maide Suresi 34. ayet
- Maide Suresi 39. ayet
- Maide Suresi 71. ayet
- Maide Suresi 74. ayet
- Enam Suresi 54. ayet
- Araf Suresi 143. ayet
- Araf Suresi 153. ayet
- Tevbe Suresi 3. ayet
- Tevbe Suresi 5. ayet
- Tevbe Suresi 11. ayet
- Tevbe Suresi 15. ayet
- Tevbe Suresi 27. ayet
- Tevbe Suresi 74. ayet
- Tevbe Suresi 102. ayet
- Tevbe Suresi 104. ayet
- Tevbe Suresi 106. ayet
- Tevbe Suresi 112. ayet
- Tevbe Suresi 117. ayet
- Tevbe Suresi 118. ayet
- Tevbe Suresi 126. ayet
- Hud Suresi 3. ayet
- Hud Suresi 52. ayet
- Hud Suresi 61. ayet
- Hud Suresi 90. ayet
- Hud Suresi 112. ayet
- Rad Suresi 30. ayet
- Nahl Suresi 119. ayet
- Meryem Suresi 60. ayet
- Taha Suresi 82. ayet
- Taha Suresi 122. ayet
- Nur Suresi 5. ayet
- Nur Suresi 10. ayet
- Nur Suresi 31. ayet
- Furkan Suresi 70. ayet
- Furkan Suresi 71. ayet
- Kasas Suresi 67. ayet
- Ahzab Suresi 24. ayet
- Ahzab Suresi 73. ayet
- Mümin Suresi 3. ayet
- Mümin Suresi 7. ayet
- Şura Suresi 25. ayet
- Ahkaf Suresi 15. ayet
- Hucurat Suresi 11. ayet
- Hucurat Suresi 12. ayet
- Mücadele Suresi 13. ayet
- Tahrim Suresi 4. ayet
- Tahrim Suresi 5. ayet
- Tahrim Suresi 8. ayet
- Müzzemmil Suresi 20. ayet
- Büruc Suresi 10. ayet
- Nasr Suresi 3. ayet