دين (dyn) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

دين (dyn) kökü Kuran'da 87 ayette, toplam 101 kez geçer. Temel anlamı: Boyun eğme ve itaat temel anlamdır; din, itaat ve şeriate bağlılıktır. Karşılık ve ceza (hesap günü), borç ve alışkanlık da bu kökle anlatılır. Bu sayfada kökün Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.

Anlam: Boyun eğme ve itaat temel anlamdır; din, itaat ve şeriate bağlılıktır. Karşılık ve ceza (hesap günü), borç ve alışkanlık da bu kökle anlatılır. • Kuran'da 87 ayette, toplam 101 kez geçer. • Fatiha 1:4 — O, Hesap Günü'nün sahibidir. • Bakara 2:132 — İbrâhîm, bunu, çocuklarına vasiyet etmişti. Yakûb da: "Ey oğullarım! Şüphesiz Allah, bu dini sizin için seçti. O halde müslimler olarak… • Bakara 2:193 — Fitne kalmayıp, din tamamıyla Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın. Eğer vazgeçerlerse zâlimlerden başkasına düşmanlık yoktur. • Bakara 2:217 — Sana, Harâm ayını ve onda savaşmanın durumunu soruyorlar. De ki: "O ayda savaşmak, büyük (günahtır.)" Ancak, Allah'ın yolundan alıkoymak… • Bakara 2:256 — Dinde zorlama yoktur. Artık, doğru olan yanlış olandan kesin olarak ayrılmıştır. Kim tâğûtu reddedip, Allah'a îmân ederse, kuşkusuz ki… • Bakara 2:282 — Ey Îmân Edenler! Belli bir süre için birbirinize borç verdiğiniz zaman onu yazın. Yazan her kimse, onu adaletle yazsın. Allah'ın kendisine… • Ali İmran 3:19 — Kuşkusuz, Allah katında din, İslâm'dır. Kitâp verilenler, kendilerine bilgi geldikten sonra ihtirasları nedeniyle ihtilafa düştüler. Kim… • Ali İmran 3:24 — Bu dönekliklerinin nedeni, onların: "Ateş bize sayılı birkaç günün dışında dokunmayacak." şeklindeki inançlarıdır. Uydurup dinlerine… • Ali İmran 3:73 — "Kendi dininize tâbi olanlardan başkasına inanmayın." dediler. De ki: "Hidâyet, Allah'ın hidâyetidir. Birine, size verilmiş olanın… • Ali İmran 3:83 — Yoksa onlar, Allah'ın dininden başka bir din mi arıyorlar? Oysa yerde ve gökte bulunanların tamamı isteyerek veya istemeyerek, Ona teslim… • Ali İmran 3:85 — Kim İslâm'dan başka bir din seçerse, bilsin ki o din ondan asla kabul edilmeyecektir ve o Âhiret'te hüsrana uğrayacaktır. • Nisa 4:11 — Allah size çocuklarınız hakkında vasiyet eder: Erkek çocuğun payı kız çocuğunun iki katıdır. Fakat onlar, ikiden fazla kadın iseler miras… • Nisa 4:12 — Eğer, hanımlarınızın çocukları yoksa bıraktıklarının yarısı sizindir. Eğer, çocukları varsa, bıraktıklarının dörtte biri sizindir. Bu… • Nisa 4:46 — Yahudilerin bir kısmı, kelimelerin aslını değiştirerek: "İşittik ve reddettik.", "Kulak vermeden dinleyin.", "Bizi güt." derler; dillerini… • Nisa 4:125 — Kimin dini, kendisini muhsin olarak Allah'a teslim etmiş; hanif olan İbrâhîm'in milletine tâbi olandan daha iyi olabilir? Allah, İbrâhîm'i… • Nisa 4:146 — Ancak tevbe edip, kendilerini düzeltenler, Allah'ın buyruklarına sımsıkı sarılanlar, dinlerini yalnızca Allah'a has kılanlar hariç. İşte…

دين kökü ne anlama gelir?

Boyun eğme ve itaat temel anlamdır; din, itaat ve şeriate bağlılıktır. Karşılık ve ceza (hesap günü), borç ve alışkanlık da bu kökle anlatılır.

دين (dyn) kökü Kuran'da 87 ayette, toplam 101 kez geçer.

دين kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Bir tür boyun eğme ve itaat (Mekâyîsü'l-Luğa)

وهو جنس من الانقياد، والذل

İtaat (Mekâyîsü'l-Luğa)

فالدين: الطاعة

İtaat ve karşılık; şeriat için de kullanılır (Müfredât)

والدين يقال للطاعة والجزاء، واستعير للشريعة

Karşılık, ceza (Kitâbu'l-Ayn)

والدين: الجزاء لا يجمع لأنه مصدر

Borçlu alışveriş yapmak (Mekâyîsü'l-Luğa)

داينت فلانا، إذا عاملته دينا

Alışkanlık, âdet (Kitâbu'l-Ayn)

والدين: العادة

Kitâbu'l-Ayn'da دين maddesi (Halîl b. Ahmed)

جمع الذين: دیون وکل شىء لم يكن حاضرا فهو دین. وَأَدَنتْ فلان أديته أى أعطيته دَيْنًا. ورجلٌ مدیون: قد رکبه دين ومّدينْ أحوّدُ. ورجل دائِن: عليه دَيْنْ وقد استدان ودي واذان معنى واحدء قال: قالت أمَيْمة ما سيك شاحبًا وراك ذا هم ولست بدائين ورجل مدا حفيفة ورحل مدين أى مستدین. والدين جمعه الأدياف والدين: الحزاءُ لا يُجْمّعْ لأنه مصدرء كقولك: دان الله العباد يُدينهم يوم م القيامة أى يُحزيهم وهر يان العباد. . وال الطاعة ؛ ودائرا لفلان أى أطاعوه. . وفى المكل: وكما تَدينُ )١(‏ زيادة أيضا من التهذيب. 5 باب الدال ١ 2 0 0 ٤ 5‏ بهن أدين من ياتنى أذاتى مداينة المداين فليدنى” (

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

Mekâyîsü'l-Luğa'da دين maddesi (İbn Fâris)

الدال والياء والنون أصل واحد إليه يرجع فروعه كلها. وهو جنس من الانقياد، والذل. فالدين: الطاعة، يقال دان له يدين دينا، إذا أصحب وانقاد وطاع. وقوم دين، أي مطيعون منقادون. قال الشاعر: وكان الناس إلا نحن دينا والمدينة كأنها مفعلة، سميت بذلك لأنها تقام فيها طاعة ذوي الأمر. والمدينة: الأمة. والعبد مدين، كأنهما أذلهما العمل. وقال: ربت وربا في حجرها ابن مدينة ... يظل على مسحاته يتركل فأما قول القائل: يا دين قلبك من سلمى وقد دينا فمعناه: يا هذا دين قلبك، أي أذل. فأما قولهم إن العادة يقال لها دين، فإن كان صحيحا فلأن النفس إذا اعتادت شيئا مرت معه وانقادت له. وينشدون في هذا: كدينك من أم الحويرث قبلها ... وجارتها أم الرباب بمأسل والرواية " كدأبك "، والمعنى قريب. فأما قوله جل ثناؤه: {ما كان ليأخذ أخاه في دين الملك} [يوسف: 76] ، فيقال: في طاعته، ويقال في حكمه. ومنه: {مالك يوم الدين} [الفاتحة: 4] ، أي يوم الحكم. وقال قوم: الحساب والجزاء. وأي ذلك كان فهو أمر ينقاد له. وقال أبو زيد: دين الرجل يدان، إذا حمل عليه ما يكره. ومن هذا الباب الدين. يقال داينت فلانا، إذا عاملته دينا، إما أخذا وإما إعطاء. قال: داينت أروى والديون تقضى ... فمطلت بعضا وأدت بعضا ويقال: دنت وادنت، إذا أخذت بدين. وأدنت أقرضت وأعطيت دينا. قال: أدان وأنبأه الأولون ... بأن المدان ملي وفي ، والدين من قياس الباب المطرد، لأن فيه كل الذل والذل. ولذلك يقولون " الدين ذل بالنهار، وغم بالليل ". فأما قول القائل: يا دار سلمى خلاء لا أكلفها ... إلا المرانة حتى تعرف الدينا فإن الأصمعي قال: المرانة اسم ناقته، وكانت تعرف ذلك الطريق، فلذلك قال: لا أكلفها إلا المرانة. حتى تعرف الدين: أي الحال والأمر الذي تعهده. فأراد لا أكلف بلوغ هذه الدار إلا ناقتي. والله أعلم.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 2, s. 319 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da دين maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

يقال: دنت الرجل: أخذت منه دينا، وأدنته: جعلته دائنا، وذلك بأن تعطيه دينا. قال (أبو عبيد) 1 : دنته: أقرضته، ورجل مدين، ومديون، ودنته: استقرضت منه 2 ، قال الشاعر:

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 323 — Şamile'de tam madde

دين kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

ٱلدِّينِ (d-dini) — ceza: 24 kez · ٱلدِّينَ (d-dine) — dini: 11 kez · ٱلدِّينُ (d-dinu) — din: 7 kez · دِينِ (dini) — benim dinim: 5 kez · دِينِكُمْ (dinikum) — dininizde: 5 kez · دِينَهُمْ (dinehum) — dinlerini: 5 kez · دِينَكُمْ (dinekum) — dininizi: 4 kez · دِينًۭا (dinen) — bir din: 3 kez · لِلدِّينِ (liddini) — dine: 3 kez · وَدِينِ (ve dini) — ve din ile: 3 kez · بِٱلدِّينِ (bid-dini) — cezayı: 2 kez · دِينَهُمُ (dinehumu) — cezalarını: 2 kez · دِينِهِۦ (dinihi) — dini-: 2 kez · دِينِى (dini) — benim dinim-: 2 kez · ٱلدِّينَ ۗ (d-dine) — dini: 1 kez · ٱلدِّينَ ۚ (d-dine) — dini: 1 kez · ٱلدِّينِ ۖ (d-dini) — Dinde: 1 kez · ٱلدِّينِ ۗ (d-dini) — dinde: 1 kez · ٱلدِّينِ ۚ (d-dini) — dini: 1 kez · بِٱلدِّينِ (bid-dini) — dini: 1 kez