ولي (wly) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

ولي (wly) kökü Kuran'da 202 ayette, toplam 232 kez geçer. Temel anlamı: Temel anlam yakınlıktır; bir işi üstlenmek (velâyet), dost, yardımcı, efendi ve azatlı anlamındaki mevlâ bu yakınlıktan doğar. Ardı ardına gelmek de bu köktendir. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa maddeleri künyeleriyle verilir.

Anlam: Temel anlam yakınlıktır; bir işi üstlenmek (velâyet), dost, yardımcı, efendi ve azatlı anlamındaki mevlâ bu yakınlıktan doğar. Ardı ardına gelmek de bu köktendir. • Kuran'da 202 ayette, toplam 232 kez geçer. • Bakara 2:64 — Yine de yüz çevirdiniz. Eğer Allah'ın iyiliği ve merhameti olmasaydı elbette kaybedenlerden olurdunuz. • Bakara 2:83 — Hani! Bir zaman İsrâîloğulları'ndan, "Allah'tan başkasına kulluk etmeyin; anne ve babaya, öksüzlere, düşkünlere iyilik yapın; insanlara iyi… • Bakara 2:107 — Göklerin ve yerin egemenliğinin Allah'a ait olduğunu bilmez misin? Sizin için Allah'ın yanı sıra ne bir veli ne de bir yardımcı vardır. • Bakara 2:115 — Doğu da Allah'ındır, batı da. Nereye yönelirseniz yönelin, Allah'ın yönü orasıdır. Kuşkusuz, Allah, Yardımı Çok Kapsamlı Olan'dır, Her Şeyi… • Bakara 2:120 — Yahudiler ve Nesârâ, sen onların milletlerine uymadıkça senden asla razı olmazlar. De ki: "Gerçek şu ki; doğru yol Allah'ın yoludur." Ve… • Bakara 2:137 — Eğer onlar da sizin îmân ettiğiniz gibi îmân ederlerse, kuşkusuz doğru yolu bulmuş olurlar. Eğer yüz çevirirlerse, derin bir ayrılık ve… • Bakara 2:142 — İnsanlardan, birtakım sufehâ: "Daha önce yöneldiğiniz kıbleden sizi çeviren nedir?" diyecekler. De ki: "Doğu da Batı da Allah'ındır. O, hak… • Bakara 2:144 — Senin, yüzünü göğe doğru çevirip durduğunu görüyoruz. Seni, razı olacağın bir kıbleye çevireceğiz. Bundan böyle yüzünü, Mescid-i Harâm… • Bakara 2:148 — Herkesin yöneldiği bir yönü vardır. Öyleyse siz de yararlı işler yapmada birbirinizle yarışın. Nerede olursanız olun Allah hepinizi bir… • Bakara 2:149 — Her nereden çıkarsan çık, yüzünü Mescid-i Harâm tarafına çevir. Çünkü bu Rabb'inden gelen Hakk'tır. Allah, yaptıklarınızdan habersiz… • Bakara 2:150 — Her nereden çıkarsan çık, yüzünü Mescid-i Harâm tarafına çevir. Siz de nerede olursanız olun, yüzünüzü o tarafa çevirin. Zâlimler hariç… • Bakara 2:177 — Yüzünüzü doğu ve batı tarafına çevirmeniz birr değildir. Ama birr: Allah'a, Âhiret Günü'ne, meleklere, kitâplara ve nebîlere îmân etmek… • Bakara 2:205 — Senden ayrılınca, yeryüzünde bozgunculuk yapmaya, ürünü ve nesli yok etmeye çalışır. Allah ise bozgunculuğu sevmez. • Bakara 2:246 — Bilmelisin ki Mûsâ'dan sonra İsrâîloğulları'nın meleleri, Nebilerine: "Bize bir komutan tayin et de Allah yolunda savaşalım." demişlerdi… • Bakara 2:257 — Allah, Îmân Edenlerin velisidir. Onları karanlıklardan aydınlığa çıkarır. Küfredenlerin velileri ise tâğûtlardır; onları aydınlıktan… • Bakara 2:282 — Ey Îmân Edenler! Belli bir süre için birbirinize borç verdiğiniz zaman onu yazın. Yazan her kimse, onu adaletle yazsın. Allah'ın kendisine…

ولي kökü ne anlama gelir?

Temel anlam yakınlıktır; bir işi üstlenmek (velâyet), dost, yardımcı, efendi ve azatlı anlamındaki mevlâ bu yakınlıktan doğar. Ardı ardına gelmek de bu köktendir.

ولي (wly) kökü Kuran'da 202 ayette, toplam 232 kez geçer.

ولي kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Yakınlık, bitişiklik (Mekâyîsü'l-Luğa)

أصل صحيح يدل على قرب

İki şeyin arada yabancı bir şey olmadan art arda gelmesi (Müfredât)

أن يحصل شيئان فصاعدا حصولا ليس بينهما ما ليس منهما

Yardım, destek; işi üstlenme (velâyet) (Müfredât)

والولاية النصرة

Mevlâ: azat eden, azatlı, dost, müttefik, amcaoğlu, yardımcı (Mekâyîsü'l-Luğa)

ومن الباب المولى: المعتق والمعتق، والصاحب، والحليف

Bir başkasının işini üstlenen onun velîsidir (Mekâyîsü'l-Luğa)

وكل من ولي أمر آخر فهو وليه

Sırt çevirip gitmek (Kitâbu'l-Ayn)

وولى الرجل، أي: أدبر

Lisânü'l-Arab'da ولي maddesi (İbn Manzûr)

وَلَبَ: وَلَبَ فِي البيتِ والوجهِ: دخَل. والوالِبةُ: فِراخُ الزَّرْعِ، لأَنها تَلِبُ فِي أُصُول أُمَّهاتِه؛ وَقِيلَ: الوالِبةُ الزَّرْعةُ تَنْبُتُ مِنْ عُروق الزَّرعة الأُولى، تَخْرُجُ الوُسْطَى، فَهِيَ الأُمُّ، وتَخْرُجُ الأَوالِبُ بَعْدَ ذَلِكَ، فَتَلاحَقُ. ووَالبةُ الْقَوْمِ: أَولادُهم ونَسْلُهُم. أَبو الْعَبَّاسِ، سمعَ ابْنَ الأَعرابي يَقُولُ: الوالبةُ نَسْلُ الإِبل والغَنَم والقَومِ. ووَالبةُ الإِبلِ: نَسْلُها وأَوْلادُها. قَالَ الشَّيْباني: الوالِبُ الذاهِبُ فِي الشيءِ، الداخلُ فِيهِ؛ وَقَالَ عُبَيْدٌ القُشَيْرِيّ: / رأَيتُ عُمَيراً والِباً فِي دِيارِهِمْ، ... وَبِئْسَ الفَتى، إِن نابَ دَهْرٌ بِمُعْظَمِ / وَفِي رِوَايَةِ أَبي عَمْرٍو: رأَيتُ جُرَيّاً. ووَلَبَ إِليه الشيءُ يَلِبُ وُلوباً: وَصَلَ إِليه، كَائِنًا مَا كَانَ. ووالبةُ: اسْمُ مَوضِع؛ قَالَتْ خِرْنِقُ: / مَنَتْ لَهُمُ بوالِبَةَ المَنايا / ووالبةُ: اسمُ رجلٍ.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr

Kitâbu'l-Ayn'da ولي maddesi (Halîl b. Ahmed)

واثلة كل شىء: أصله. و [وائلة: اسم رحل] ".

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

Mekâyîsü'l-Luğa'da ولي maddesi (İbn Fâris)

الواو واللام. والولولة: الإعوال وأصوات النساء بالبكاء.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 6, s. 77 — Şamile'de tam madde

ولي kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

أَوْلِيَآءَ (evliya'e) — dostlar: 20 kez · تَوَلَّوْا۟ (tevellev) — dönerlerse: 19 kez · وَلِيًّۭا (veliyyen) — bir dost: 13 kez · وَلِىٍّۢ (veliyyin) — velisi: 11 kez · تَوَلَّىٰ (tevella) — yüz çevirirse: 8 kez · أَوْلَىٰ (evla) — daha yakındır: 7 kez · أَوْلِيَآءُ (evliya'u) — velisidirler: 6 kez · تَوَلَّيْتُمْ (tevelleytum) — dönerseniz: 6 kez · وَتَوَلَّىٰ (ve tevella) — ve döndü: 5 kez · تَتَوَلَّوْا۟ (tetevellev) — dönerseniz: 4 kez · فَتَوَلَّىٰ (fetevella) — öteye döndü: 4 kez · مَوْلَىٰكُمْ ۖ (mevlakum) — Mevlanız: 4 kez · وَلَّوْا۟ (vellev) — döndüler: 4 kez · يَتَوَلَّ (yetevelle) — yüz çevirirse: 4 kez · ٱلْمَوْلَىٰ (l-mevla) — bir yardımcı: 3 kez · تُوَلُّوا۟ (tuvellu) — çevirmeniz: 3 kez · فَتَوَلَّ (fetevelle) — o halde dön: 3 kez · فَوَلِّ (fevelli) — çevir: 3 kez · وَلَّىٰ (vella) — dön(üp kaç)dı: 3 kez · وَلِىٌّۭ (veliyyun) — ne bir dostu: 3 kez

ولي kökü hangi ayetlerde geçer?

ولي kökünün geçtiği 202 ayetin ilk 120 tanesi: